Geografia · liceum, klasa 1 (zakres podstawowy) · dział VI

Pedosfera i biosfera — sprawdzian z geografii, liceum klasa 1

Ostatni dział klasy 1 spina wszystko, czego uczyłeś się wcześniej: klimat decyduje o roślinności, a roślinność i klimat — o glebie. Na sprawdzianie trzeba połączyć strefę z formacją roślinną i typem gleby, wyjaśnić bielicowanie czy laterytyzację i opisać piętra w górach.

Sprawdzian: grupa A za darmo Powtórka z odpowiedziami

Sprawdzian w grupach A–E1 zestaw kart pracy

Pedosfera i biosfera — sprawdzian z geografii, liceum klasa 1

Pakiet · Cały dział−41%

Pedosfera i biosfera — cały dział w jednym zakupie

3 materiały w jednym zakupie, każdy z kluczem odpowiedzi.

  • 3 pliki PDF
  • klucze z punktacją
  • do druku od razu

osobno 11,70 zł 6,90 zł

Kup pakiet — do koszyka Co jest w pakiecie? →

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Od kartkówki do całego działu — ceny ze sklepu

  1. Kartkówka · 10 minut

    Gleby strefowe i niestrefowe

    3,90 zł

    Zobacz w sklepie →Dodaj do koszyka

  2. Sprawdzian · grupy A–E

    Pedosfera i biosfera

    3,90 zł

    Zobacz w sklepie →Dodaj do koszyka

  3. 5 kart pracy

    Klimat, gleba i roślinność w strefach

    3,90 zł

    Zobacz w sklepie →Dodaj do koszyka

  4. Cały dział · 3 pliki

    Pedosfera i biosfera — pakiet działu

    6,90 złosobno 11,70 zł

    Do koszyka →

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Do pobrania

Sprawdzian z działu „Pedosfera i biosfera”

Grupę A pobierzesz za darmo w PDF. Pełny zestaw pięciu grup A–E z kluczem i punktacją jest w sklepie autorów.

Okładka: Pedosfera i biosfera — sprawdzian z geografii, liceum kl. 1, grupy A–E

sprawdzian · grupy A–E

Pedosfera i biosfera

Sprawdzian z geografii dla klasy 1 liceum: czynniki i procesy glebotwórcze, gleby strefowe i niestrefowe, piętrowość roślinności, klimat — gleba — roślinność. Pięć grup A–E po 2 strony (7 zadań, 20 pkt) i klucze z punktacją do każdej grupy. Grupa A jest bezpłatna.

  • 5 grup A–E
  • klucz z punktacją
  • PDF do druku
Pobierz grupę A za darmo Grupy A–E z kluczem3,90 złDodaj do koszyka

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Okładka: Gleby strefowe i niestrefowe — kartkówka, liceum kl. 1, grupy A–E

kartkówka · grupy A–E

Gleby strefowe i niestrefowe

Kartkówka z geografii dla klasy 1 liceum: typy gleb, profil glebowy, żyzność. Pięć grup A–E na jedną stronę (3 zadania, 7 pkt, 10 minut) i klucze do każdej grupy. Grupa A jest bezpłatna.

  • 5 grup A–E
  • klucz z punktacją
  • PDF do druku
Pobierz grupę A za darmo Grupy A–E z kluczem3,90 złDodaj do koszyka

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Zakres

Co jest na sprawdzianie z działu „Pedosfera i biosfera”

  1. czynniki glebotwórcze: skała macierzysta, klimat, woda, organizmy, rzeźba, czas, człowiek
  2. główne procesy glebotwórcze: bielicowanie, laterytyzacja, proces darniowy, oglejenie
  3. gleby strefowe: tundrowe, bielicowe, brunatne, czarnoziemy, ferralitowe — i ich rozmieszczenie
  4. gleby niestrefowe: mady, rędziny, gleby torfowe
  5. piętrowe zróżnicowanie roślinności i jego czynniki (Tatry, Andy)
  6. strefy klimatyczno-glebowo-roślinne: zależność klimat — gleba — formacja roślinna

Co jest na sprawdzianie z działu „Pedosfera i biosfera”

Pojęcia: skała macierzysta, próchnica, profil glebowy, bielicowanie, laterytyzacja, gleby strefowe i niestrefowe, piętrowość, formacja roślinna.

Procesy glebotwórcze: warunki klimatyczne i skutki dla gleby.

Gleby strefowe w parach z formacjami: tundra, tajga, lasy liściaste, step, sawanna, las równikowy.

Gleby niestrefowe: mady, rędziny, torfowe — gdzie i dlaczego.

Piętra roślinności w Tatrach i obliczanie granicy lasu z temperatury.

Klimatogram: formacja roślinna i gleba z uzasadnieniem.

Ćwiczenia

3 zadania z rozwiązaniem

Najpierw rozwiąż sam, potem rozwiń rozwiązanie.

Granica lasu

U podnóża gór (600 m n.p.m.) średnia temperatura lipca wynosi 15,4°C. Na jakiej wysokości leży górna granica lasu, jeśli wypada przy 10°C, a temperatura spada o 0,6°C na 100 m?

Pokaż rozwiązanie

15,4°C − 10°C = 5,4°C. 5,4 : 0,6 · 100 m = 900 m. 600 m + 900 m = 1500 m n.p.m.

Gleba i klimat

Klimat: chłodno, długa mroźna zima, krótkie lato, opady większe niż parowanie. Jaka formacja roślinna i jaka gleba tu występują?

Pokaż rozwiązanie

Tajga (lasy iglaste) i gleba bielicowa — kwaśna próchnica z igliwia i wymywanie składników w głąb.

Gleby niestrefowe

Dlaczego na Żuławach Wiślanych są jedne z najlepszych gleb w Polsce?

Pokaż rozwiązanie

Występują tam mady — żyzne gleby z drobnych osadów naniesionych przez Wisłę w jej delcie.

Pojęcia

Najważniejsze pojęcia

Skała macierzysta
skała, z której wietrzenia powstaje gleba; decyduje o składzie mineralnym i uziarnieniu.
Próchnica (humus)
rozłożona materia organiczna w glebie; ciemna barwa i żyzność.
Bielicowanie
wymywanie związków żelaza, glinu i próchnicy w głąb gleby w chłodnym, wilgotnym klimacie pod lasem iglastym.
Laterytyzacja
silne wietrzenie chemiczne i wymywanie w gorącym, wilgotnym klimacie; zostają tlenki żelaza i glinu.
Gleby strefowe i niestrefowe
strefowe zależą od klimatu i roślinności, niestrefowe — od skały lub wody (mady, rędziny).
Piętrowość roślinności
zmiana roślinności z wysokością, wynikająca głównie ze spadku temperatury.
Formacja roślinna
typ roślinności o podobnym wyglądzie, typowy dla klimatu: tundra, tajga, step, sawanna.

Powtórka

Sprawdź się: pytania z odpowiedziami

Najpierw odpowiedz sam, potem kliknij pytanie.

1Jaka gleba powstaje pod tajgą?

Bielicowa — kwaśna i uboga, z jasnym poziomem wymywania.

2Dlaczego czarnoziemy są żyzne?

Trawy stepowe dają dużo próchnicy, a małe opady jej nie wymywają.

3Dlaczego gleby lasu równikowego są ubogie?

Składniki szybko krążą między roślinami a glebą, a ulewy wymywają resztę (laterytyzacja).

4Co to jest mada?

Żyzna gleba niestrefowa w dolinach rzek, powstała z osadów nanoszonych przez powodzie.

5Na jakich skałach powstają rędziny?

Na skałach węglanowych: wapieniach, marglach, kredzie, gipsach.

6Jakie są piętra roślinności w Tatrach?

Regiel dolny, regiel górny, piętro kosodrzewiny, hale, turnie.

7Dlaczego granica lasu w górach przy równiku leży wyżej niż w Tatrach?

Bo u podnóża jest dużo cieplej, więc temperatura graniczna dla drzew występuje znacznie wyżej.

8Jaka gleba powstaje w tundrze i dlaczego?

Tundrowa (glejowa): zmarzlina zatrzymuje wodę, brakuje tlenu i zachodzi oglejenie.

Ćwiczenia

Karty pracy do działu

Do ćwiczeń przed sprawdzianem. Każdy zestaw ma klucz odpowiedzi i darmową próbkę w PDF.

Częste pytania

Pytania o sprawdzian

Czy jest sprawdzian z pedosfery i biosfery dla klasy 1 liceum?

Tak. Sprawdzian w grupach A–E z kluczem i punktacją; grupę A pobierzesz za darmo w PDF.

Co jeszcze jest do działu „Pedosfera i biosfera”?

Kartkówka A–E „Gleby strefowe i niestrefowe” i 5 kart pracy „Klimat, gleba i roślinność w strefach”. Wszystko razem jest w pakiecie działu.

Czy sprawdzian jest zgodny z podstawą programową?

Tak, z podstawą dla liceum i technikum w zakresie podstawowym (dział VI) w brzmieniu po zmianach z 2024 roku.

Czy to odpowiedzi do sprawdzianu z podręcznika?

Nie. To nasz autorski sprawdzian do tego samego działu, z kluczem. Nie publikujemy sprawdzianów ani odpowiedzi wydawnictw.

Jak przygotować się do sprawdzianu z gleb i roślinności?

Zrób tabelę: strefa — klimat — formacja — gleba — proces, powtórz piętra Tatr, a potem rozwiąż grupę A jak prawdziwy test.

Dalej

Inne działy — Liceum, klasa 1